'Εχω ήδη κάνει στο παρελθόν κάποιες σύντομες ιστορίες και γενικά είμαι ανοιχτός με αυτό το θέμα. Δεν δέχομαι οτιδήποτε μου προτείνουν. Αυτό εξαρτάται από πολλά πράγματα. Κυρίως το σενάριο και μετά την αμοιβή, την χρήση, τον συνεργάτη κτλ. Έχω παρατηρήσει όμως πως αν το σενάριο δεν με βοηθάει, δεν μου αρέσει και το μόνο κέρδος είναι το οικονομικό, τότε δεν ευχαριστιέμαι ούτε την διαδικασία, ούτε το αποτέλεσμα. Ο στόχος είναι να κάνω μόνο ό,τι με ικανοποιεί πλήρως ή τίποτα αλλά έχουμε ακόμα δρόμο γι' αυτό, χωρίς να ξέρω ότι θα το πετύχω και σίγουρα. Κάνω ό,τι μπορώ...
-Τελευταία Έλληνες κομίστες όπως ο Λώλος και ο Κυριαζής προσπαθούν να κάνουν κάτι στην Αμερική. Εσένα σε ενδιαφέρει; Κάνεις κάποιες κινήσεις προς τα εκεί;
Δεν θα μπορούσε να μην με ενδιαφέρει, διότι μιλώντας για Αμερική ή για Γαλλία αυτομάτως μιλάς για την παγκόσμια αγορά, εξαίροντας βέβαια την Ασιατική μεριά που έχουν δική τους παραγωγή και δεν ξέρω αν ασχολούνται με τον υπόλοιπο κόσμο. Πρόσφατα επισκέφτηκα το φεστιβάλ κόμικ της Νέας Υόρκης για να δείξω την δουλειά μου και μπορώ να πω πως τα σχόλια ήταν πολύ θετικά. Ελπίζω οι επαφές που έκανα να αποδώσουν. Αυτό που θέλω να κάνω είναι να φτιάχνω τις ιστορίες μου εδώ και να εκδίδονται σε όσες περισσότερες χώρες γίνεται και ο δρόμος για αυτό είναι οι μεγάλοι εκδότες του εξωτερικού.
-Τι ιστορίες σε συναρπάζουν σε ένα κομικ;
Αυτές που μοιάζουν σαν να μην τις έχω ξαναδιαβάσει ποτέ. Αυτές που θα τις ξαναδιαβάζω πολλές φορές ακόμα στο μέλλον, που θα τις διηγηθώ σε άλλους και θα ήθελα να είχα κάνει εγώ.
-Προτιμάς να γράφεις ή να σχεδιάζεις
Είναι δυο εντελώς διαφορετικές διαδικασίες που απολαμβάνω σπάνια γιατί είναι κουραστικές και αγχωτικες. Όταν κάνω κάτι απο τα δυο μου κολλάει στο μυαλό και το σκέφτομαι όλη μέρα, γίνεται το ένα και μοναδικό μου πρόβλημα. Αλλά όταν τελειώσω, τότε μ' αρέσει πάρα πολύ, σαν ανάμνηση. Αυτή την ανάμνηση προτιμώ γι' αυτό και συνεχίζω.
-Προτιμάς τα short stories ή να γράψεις/σχεδιάσεις κάτι πιο μεγάλο;
Αναλόγως την ιδέα που θα έχω. Κάποιες είναι καλύτερες σύντομες και κάποιες άλλες εκφράζονται μόνο ως εκτενές σενάριο. Με ενδιαφέρει να εκφράσω καλύτερα αυτό που θέλω και επομένως θα επιλέξω την φόρμα που του ταιριάζει. Αυτήν την περίοδο όμως νιώθω πως θέλω να κάνω κάτι μεγαλύτερο, έχω κάνει αρκετές μικρές ιστορίες και θέλω να δοκιμάσω τον εαυτό μου και σε μεγαλύτερες.
-Πως βλέπεις την ελληνική σκηνή σε σχέση με παλιότερα;
Εξαρτάται πόσο παλιότερα μιλάς. Σε σχέση με είκοσι χρόνια πριν είναι σαφώς καλύτερα από την άποψη ότι υπάρχουν περισσότεροι σχεδιαστές, περισσότεροι αναγνώστες κόμικ και γενικά οι εκδότες και ο τύπος ασχολούνται περισσότερο με τα κόμικ. Αλλά αν μιλάς για πέντε χρόνια πριν τότε όχι, δεν είναι καλύτερα. Δεν υπάρχει το φεστιβάλ της Βαβέλ, το 9, η Γαλέρα κτλ άρα δεν υπάρχει ο παραδοσιακός χώρος για τους κομιστες, παλιούς και νέους. Με λίγα λόγια έχει σχεδόν πεθάνει το short story. Πρέπει να κάνουμε μεγαλύτερα πράγματα, με την ελπίδα πως θα εκδοθούν και θα πουλήσουν κιόλας. Αν εξαιρέσεις το Logicomix δεν υπάρχει άλλο παράδειγμα επιτυχημένης εμπορικά έκδοσης στο παρελθόν αρα το μέλλον είναι θολό κυρίως για νέους δημιουργούς. Εγώ όταν ήθελα να κάνω τα πρώτα μου κόμικ ήξερα πως αν είναι καλά θα εκδοθούν κάπου, κάποιος θα τα δει. Ενώ τώρα που θα πας? Πρέπει να κάνεις ότι μπορείς με το internet και να ψάχνεις γενικα και αόριστα για χώρο στον τύπο.
-Το Logicomix ήταν σταθμός για το ελληνικό graphic novel;
Είναι ακόμα. Αν εξαιρέσεις την καλλιτεχνική του αξία την οποία είναι θέμα του κάθε αναγνώστη να κρίνει, απλά και μόνο ως ιστορικό γεγονός πιστεύω πως άλλαξε τα πράγματα σε αυτό που ονομάζουμε graphic novel και μιλάω κυρίως για το off the camera μέρος τους που είναι οι εκδότες και οι συγγραφεις βιβλίων, σεναρίων. Ξαφνικά ανακάλυψαν ένα νέο είδος που είτε δεν είχαν ξαναδεί, είτε το ήξεραν αλλά δεν φαντάζονταν την δυναμική του, ακόμα και την εμπορικότητα του. Από το Logicomix και μετά έχω δεχτεί δυο - τρεις προτάσεις για graphic novel από εκδότες και αυτό είναι σχεδόν επαναστατικό. Βέβαια ακόμα είμαστε πολύ πίσω και σφιγμένοι αλλά είναι μια αρχή. Οι Έλληνες εκδότες ανακάλυψαν τον τροχό και προσπαθούν να δουν πως θα τον χρησιμοποιήσουν. Ελπίζω αυτό να βγει σε καλό και να μην το καταπνίξει η "κρίση", αν και δύσκολο.
-Αγαπημένα κομικ που διάβασες τον τελεταιο καιρο;
Τα πάντα απο Jason και Chris Ware.
"Asterios Polyp" του Mazzucchelli
"Pinocchio" του Winshluss.
"La Débauche" του Τardi / Pennac
"Ποτέ δεν σε συμπάθησα" του Chester Brown (απο Inkpress/Κορμοράνος στα ελληνικά).
-Τι θα περιλαμβάνει η έκδοση που ετοιμάζεις
Έπρεπε κάποια στιγμή να βγάλω ένα album με όλες τις σύντομες ιστορίες που έχω κάνει τα τέσσερα χρόνια που κάνω κόμικ για να κλείσω αυτό το κεφάλαιο προς το παρόν και να ασχοληθώ με κάτι μεγαλύτερο. Έχει τίτλο "Αθώες Εποχές" και θα υπάρχει μέσα η πρώτη ιστορία που δημοσίευσα ποτέ αλλά και η πιο φρέσκια, ειδικά φτιαγμένη για αυτή την έκδοση. Τοποθετημένες σε χρονολογική σειρά από την παλαιότερη στην νεότερη. Αυτό έγινε σκόπιμα για να φαίνεται και η εξελισσημότητα από ιστορία σε ιστορία καθώς πρόκειται για τα πρώτα μου βήματα και το "ψάξιμο" σε όλους τους τομείς είναι κυρίαρχο στοιχειό. Χρόνο, μεράκι και χρήμα σε αυτό το εγχείρημα έδωσαν οι εκδόσεις ΚΨΜ που εκπλήρωσαν όλες τις εκδοτικές μου επιθυμίες χωρίς αντιρρήσεις. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις αρχές του 2011 και ελπίζω να είναι χορταστικό για κάθε αναγνώστη.
Από τον Φώτη Βαλλάτο
* η συνέντευξη που τελικά δημοσιεύτηκε δεν είχε όλες τις ερωτήσεις, μάλλον θέμα χώρου, αλλά τις δημοσιεύω εγώ εδώ γιατί είχαν ενδιαφέρον.
LIFO online (σελ 38)
